Me and chocolate

Toen we in het voorjaar De Voedselkaravaan organiseerden in Den Haag, was The Chocolate Shop zo’n beetje de eerste die op het evenement reageerde. Chocola was voor mij toen al een paar jaar een ‘verboden product’,  dat ik vanwege mijn dieet niet meer mocht eten (op rauwe chocola na), maar daarvoor heb ik kilo’s chocola weg gewerkt. Voor De Voedselkaravaan schreef ik dit ‘Sterke Verhaal’ over mijn bezoek aan De Lekkerste Chocoladewinkel in Den Haag,  dat me niet alleen heel mooi confronteerde met mijn eigen relatie tot dit bruine goud, maar ook met hoe we chocola eigenlijk zien, hoe we het consumeren en wat we er wel/niet voor over (zouden moeten) hebben.

The Chocolate Shop

https://www.thechocolateshop.nl/

Vandaag ga ik op missie.

Vanuit dames en heren van de organisatie komt namelijk twijfel of The Chocolate Shop wel een voedsel-expeditie-plaats waardig is, in onze verschrikkelijk duurzame en zeer verantwoorde (ahum) Voedselkaravaan.

Na alles wat ik de afgelopen dagen over chocola heb gelezen, lijkt het meteen al een mission impossible te worden. Voor de productie van die heerlijke chocolade word aan de andere kant van de wereld namelijk voortdurend een groot stuk regenwoud gekapt. De foodmiles van chocola zijn ronduit schrikbarend – dat kan gewoon niet anders met zo’n exotisch product – bovendien heeft chocola een watervoedselafdruk waardoor je als vegan gewoon weer een lekker stukje kip zou gaan eten.

Toch mag het niet mógen dat we geen chocola meer zouden kunnen eten. Tenminste, dat vind ik en dat vind ik nogal stellig. Als ex-chocoholic grijp ik bijna meteen weer naar die prachtige plakken in het winkelschap, haast als stilzwijgend verzet. Als ze sigaretten zouden verbieden, zou ik morgen weer roken. Just cause.

Hier léven volkstammen op. Dat wil zeggen… vooral werkverslaafde vrouwen die niet op tijd genoeg lunchen en die dan om vier uur s’ middags wanhopig bureaulades binnenstebuiten keren en uiteindelijk om 12 uur ’s nachts dolgelukkig bij de avondwinkel staan.

Ik overdrijf, maar ik denk wel al dagen ‘chocola!’ en de missie om die Chocolate Shop eens goed te ondervragen begint wel een heel klein beetje persoonlijk te worden. Al geef ik dat niet toe natuurlijk. Niet eens aan mezelf. Alleen: hoe zal ik het aanpakken? Zal ik op mijn knieën in een rood jurkje op de grond gaan liggen smeken of ze me alsjeblieft een overtuigend verhaal kunnen vertellen? Of moet ik een lange, dichtgeknoopte leren jas aan en dan zo lang mogelijk de sceptici uithangen en zeer vervelende vragen stellen?

Bij The Chocolate Shop ben ik hoe dan ook van harte welkom.

Ik kom tot mijn spijt al redelijk tegen sluitingstijd, maar Ray, de eigenaar, heeft absoluut geen haast.

Hij heeft zijn winkel, een ‘chocolade boetiek’ zoals hij het noemt, aan huis. Het pand hoort bij De Groene Mient, een duurzaam woonproject dat jaren gekost heeft om van de grond te tillen en waar ik, net zoals de rest van Den Haag, ook een half jaar voor bij de vergaderingen heb gezeten. Uiteindelijk zijn er vooral hele andere mensen gaan wonen dan al degenen die er jarenlang voor hebben geknokt, maar toch… het is een heel goed ding dat het er nu staat.

Alleen die Chocolate Shop daar op de hoek die was me al maanden aan het naggen. Met elke week een andere mooie kreet over chocola op het kalkbord en een miniterrasje voor de deur waar altijd wel mensen het ontzettend naar hun zin zaten te hebben.

Voor Raymond voelt The Chocolate Shop als ‘een mooi verlengde van zijn keuzes’. Hij was online marketeer en wilde eindelijk wel eens iets verkopen waar hij zelf helemaal achter staat. Zo wilde hij ook in een groen bouwproject wonen en ervaart hij zijn werk voor een groot deel vanuit een sociale functie voor de buurt.

Mijn lastige vragen vindt Ray zeer begrijpelijk en niet eens verbazend. Vanochtend nog had hij een meneer van de gemeente aan de telefoon – die vanuit zijn stoel ook meehelpt aan dit evenement – en die eigenlijk dezelfde vraag stelde.

“Mag chocola nog wel?”

Ray begint zijn pleidooi met een chocoladereep die ik zelf in de biologische winkel heb verkocht, Original Beans, en die ik – tot mijn grote schaamte– al die tijd nog niet 1 keer heb geproefd. Het is een plak van €5,- plus. Een prijs waarvan mijn hoofd vond dat dit prima was als mensen met een dikke portemonnee dat wilden betalen, maar dat je hier als winkelmedewerker minstens één keer opslag voor nodig had… Een collega van mij kocht ze wél. Zij zwoer dat ze met 1 reep weken kon doen, juist omdat het ‘ie zo goed was. (Voor mij leek me dat des te meer reden om er vanaf te blijven.)

“Als je Tony Chocolonely als maatstaf neemt”, begint Ray, “dan zitten wij in het segment daarboven.” De chocola in kwestie is biologisch gecertificeerd, wordt verbouwd door vrouwen waardoor er daarginds iets aan gender issues wordt gedaan, en dankzij de plantage waar de cacao vandaan komt, worden Berg Gorilla’s beschermd en ook het regenwoud wat ernaast ligt.

Ik ben sterk en besluit de sceptische jas aan te houden. “Maar dit is wel een Westers praatje.”, sputter ik. Ik kan me ineens voorstellen dat de gender issues er nooit geweest zouden zijn als wij met onze vingers van die cacaobonen waren afgebleven en ook dat het regenwoud er in zijn geheel zou hebben gestaan met zoveel gorilla’s als er maar konden leven als wij ons in hadden kunnen houden. (Ondertussen krijg ik wel steeds meer trek in chocola.)

Ray begint over het verschil tussen de ene plantage en de andere. Er hangt een prachtige foto aan de muur van een plantage in Ecuador, waar hij zelf geweest is. Het viel hem daar eerlijk gezegd nogal tegen omdat hij verwacht had dat de cacao productie technologisch al veel verder was, maar dit was de eerste plantage die een beetje georganiseerd was als een wijngaard. Ondertussen krijg ik ook antwoord op een heleboel vragen die ik niet heb gesteld – ik heb voor het eerst in mijn leven een cacaovrucht vast – Ray demonstreert hoe de boon vermalen wordt tot nibs en vertelt dan hoe het chocola wordt.

Dan wil hij me iets laten proeven.

Dit is een gevaarlijk moment. Ik praat snel door en weet tijd te winnen. Ik trek mijn telefoon uit mijn zak en bekogel hem met huiveringwekkende grafiekjes. Kan hij iets vertellen over het irrigatiesysteem waardoor de watervoedselafdruk van chocola een klein beetje minder vreselijk wordt als op dit plaatje? Hij is helaas niet afgestudeerd in irrigatiesystemen en komt daar nog ook nog rond voor uit. Gelijk heeft ‘ie. Hij gaat door over chocola en dan weet hij wel degelijk waar hij het over heeft.

Van (bijna) alle plakken chocola die in de winkel liggen, kent Ray de voornamen van de makers. Hij weet ook wat ze hiervoor hebben gedaan en zo kom ik erachter dat de makers van The Chocolatemakers uit Amsterdam uit de ontwikkelingssamenwerking komen, en dat de makers van bijvoorbeeld The Grenada Chocolate Company hun chocola bewust niet certificeren terwijl hij wel biologisch is. Het geld dat ze voor de certificatie nodig hebben, geven ze liever aan andere dingen uit. Op hun beurt doen The Chocolatemakers niet aan marketing omdat ze het geld daarvoor liever steken in een chocoladefabriek in Peru, waardoor de toegevoegde waarde niet hier, maar daar verdiend wordt, en alles bij elkaar vraag ik me de hele tijd af of “mijn” biologische winkel nog bestaan zou hebben als Raymond daar wekelijks een proeverij zou hebben gehad (of als ik toch die dure repen had opengetrokken?).

Al met al krijg ik dus helemaal niet het sussende verhaal waar ik voor gekomen ben, maar eigenlijk iets veel mooiers. – Een stuk Mesjokke dat gemaakt is door een antropoloog en een kunsthistoricus en dat gezoet is met muscovado suiker! – Vooral door de manier waarop Ray het me laat zien, ruiken en dan pas proeven en met het commentaar dat hij erbij geeft, wordt het een prachtige beleving.

Sommeliers

Raymond en zijn vrouw, Sanna, zijn meer dan alleen chocolade verkopers. Ze hebben de Certificaten 1 & 2 gehaald van ‘The International institute of Chocolate and Cacao Tasting’. En dan ben je advanced in sensory tasting. Wat zoveel wil zeggen als: je hebt het niveau bereikt om hier zelf workshops in te geven. Omdat dit erg lijkt op de wijnproevers wereld, noemen ze zichzelf voor de duidelijkheid ‘chocolade sommeliers’. Ze jureren mee in internationale chocolade wedstrijden (“Het is al snel internationaal, want het wereldje is klein.”)

Het volgende stukje dat hij wil laten proeven heeft op zulke wedstrijden twee prijzen gewonnen en zit in een prachtig, matzwart vierkant doosje. (O, jee!!)

Nederland speelt een enorme rol in de wereldchocoladehandel. Niet eens zozeer omdat we er verschrikkelijk dol op zijn, maar vooral omdat we nog veel meer doorvoeren dan we er zelf van snoepen. In Amsterdam zit bijvoorbeeld de grootste chocolade opslag en overslag van cacao ter wereld.

Ik ben inmiddels om, nog voordat ik de vierkante chocoladereep geproefd heb, en besluit er nog meer argumenten bij te zoeken, waardoor Ray zijn plaats in De Voedseltransitie-karavaan verzekerd is – maar mijn hulp heeft hij helemaal niet nodig.

“Zoals die jongens van The Chocolatemakers met hun resources omgaan, is een mooi voorbeeld van hoe Nederland juist een positieve rol zou kunnen spelen in de wereldhandel van cacao. Juist omdat we hierin zo groot zijn”. Hij bekrachtigt dat het helemaal niet doodgewoon is dat we hier in Nederland massaal chocolade weg zitten te happen en dat we het juist daarom ‘niet als snoep’ zouden moeten zien, maar als een zeer verfijnde traktatie. “Voor deze chocola wil je minimaal met een kopje thee en een goed boek op de bank zitten”, zegt Ray terwijl hij me een stukje van die mooie vierkante plak laat proeven. “Hier wil je gewoon de tijd voor nemen.”

Ik kreun wat terug, terwijl het stukje op mijn tong heel zachtjes smelt en ik nog net niet het raam uit zweef.

Wat hij ook doet is chocola ‘pairen’ aan thee, koffie, bier en wijn. Chocola met bier dat snap ik niet, maar dat _eindelijk_ iemand begrijpt dat wijn en chocola samen lekker is, dat voelt als een lang onthouden erkenning. Raymond legt uit dat dit komt omdat beide processen, chocola maken en vinificatie, een fermentatie proces doorgaan. En dan vertelt ‘ie me een verhaal waarbij ik kippenvel op mijn rug krijg, maar wat ik hier niet ga vertellen omdat dit voelt als het weggeven van een filmverhaal.

Ga alsjeblieft allemaal zelf een keertje met Ray praten. En als je jezelf écht wilt trakteren, blijf dan nog héél even wachten op dat verhaal bij die ene plak. Niet alleen omdat het zo mooi is. Vooral omdat het stukje chocola daarna nóg lekkerder smaakt!

Er is een klant de winkel ingekomen, die van haar zoon een prachtig chocoladepakketje voor Moederdag had gehad, nadat ze in het voorbijgaan op de fiets voor haar neus weg op ‘die leuke chocoladewinkel’ had gewezen (slim!) en nu wil moeder zelf zo’n mooi pakket aan iemand cadeau doen.

Ik sta inmiddels met een vierkant pakje chocola in mijn handen en met de chocola uit de biowinkel die ik nu eindelijk maar eens moet proeven van mezelf. Maar ik heb nog 1 verhaal te goed: “Het transitie moment. De plak waardoor je besloot om chocola te verkopen. Welke was dat?” Als de klant weg is, krijg ik het te horen.

De reep

Raymond wijst een reep aan die we óók in de biowinkel hadden liggen en waarvan ik nooit begreep waarom. De reep is niet biologisch – is hij wel, alleen niet gecertificeerd, hoor ik nu– en ik heb ‘m verschillende keren geprobeerd, maar alleen omdat we ‘m dan zo lang hadden liggen dat de datum verstreken was. Veel producten kunnen daar best tegen, maar chocola verliest dan echt zijn glans. Dat het niet aan de chocola lag, maar aan zijn datum, wist ik heus wel, maar op de een of andere manier was voor mij nooit een reden om ‘m eens te proberen als ‘ie net de winkel binnenkwam (€5,- plus).

Voor Ray was deze chocola zowat een religieuze ervaring. Hij nam een hap en hij ging op reis. Hij ontdekte later dat hij een jaar eerder uitgerekend een documentaire heeft gezien van deze chocolade bij transitie cinema. Waardoor er nu het plan ligt om iets met transitiecinema te doen, omdat dit letterlijk tot een transitie in zijn leven heeft gezorgd.

Het woord transitie is mijn cue.

Helemaal bekeerd verlaat ik het pand. Ray vertelde aan het begin dat hij eigenlijk steeds mensen twee kanten op moet overtuigen. Aan de ene kant dat verantwoorde chocola ‘wél kan’ en aan de andere kant dat ‘goede chocola’ het waard is om twee, drie- tot wel vijf keer zoveel geld voor neer te tellen als een plak uit de supermarkt. Beide kanten op, heeft ‘ie me helemaal om gekregen. Toch knap.

Het aller-allerlaatste beetje twijfel, verdwijnt nog diezelfde avond. Dan zit ik met ‘mijn Braziliaan’ aan de chat. Een (ontzettend mooie) jongen die een week geleden ineens contact opnam omdat hij in Brazilië het regenwoud aan het herstellen is met agroferestry en die eind mei toch in Nederland is en dan graag bij De Voedselkaravaan wil aanhaken. Op zijn site is een film te zien die zo mooi is dat je ervan gaat huilen. Ik vertel heel voorzichtig aan Felipe dat ik vandaag gehoord heb dat cacaobonen graag in de schaduw groeien en vraag me daarom af of ze ook niet heel gezellig naast een bananenboom ofzo in een food forrest zouden kunnen staan? Felipe roept vrolijk terug dat zijn voedselbos actually een cacao plantage is.

Weer kippenvel.

Het is dus mogelijk! Cacao verbouwen, regenwoud laten groeien, aapjes erin en niemand meer ruzie. Volgens Ray voldoe je, door verantwoorde chocola te kopen, zelfs aan 16 van de 17 klimaatdoelstellingen die de VN zichzelf heeft gesteld.

Nu ben ik in mijn hoofd dus de wereld aan het redden dóór chocola te eten. En nee, een reep verantwoorde chocola gaat bij mij NIET wekenlang mee. Wel een hele dag. (Wat al veel beter is dan een uur.) (Als ik geen deadline heb misschien twee dagen?) En als ‘ie op is, stop ik ook heus weer. Maar áls ik weer chocola wil, ga ik nu naar Ray, dat heb ik me al voorgenomen voor ik de winkel verlaat.

The Chocolate Shop heeft ook een webwinkel, en voor de regio Den Haag zelfs een bezorg service!

https://www.thechocolateshop.nl/

https://www.facebook.com/thechocolateshopnl